Podstawa prawna
Rozporządzenie (WE) 261/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 lutego 2004 r. jest regulacją, która ma na celu ochronę praw pasażerów. Określa ona zasady otrzymania rekompensaty od przewoźnika lotniczego w przypadku, gdy lot został odwołany, opóźniony, bądź pasażerowi odmówiono przyjęcia na pokład. Dodatkowo dzięki orzeczeniom Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej prawa pasażerów są respektowane, a problemy i niedogodności niwelowane.
Zastosowanie
Zgodnie z treścią Rozporządzenia odszkodowania można się domagać, jeśli lot rozpoczął się na lotnisku znajdującym się na terytorium Unii Europejskiej (dotyczy wszystkich przewoźników) oraz gdy lot rozpoczął się na lotnisku spoza UE i lądował na lotnisku Państwa Członkowskiego (dotyczy wyłącznie przewoźników wspólnotowych).
Poniższa tabelka przedstawia możliwe warianty lotów:

Trasa lotu Przewoźnik wspólnotowy Przewoźnik inny
z UE do UE + +
z UE poza UE + +
spoza UE do UE + -
spoza UE poza UE - -


Należy również pamiętać, iż w przypadku otrzymania korzyści lub odszkodowania w kraju spoza UE, pasażer nie może ubiegać się o odszkodowanie w Unii.
Obowiązek pasażera
Koniecznym jest, by pasażer posiadał potwierdzoną rezerwację na dany lot oraz stawił się w określonym czasie. Jeśli godzina stawienia się nie została wyznaczona, pasażer powinien stawić się nie później niż 45 minut przed planowaną godziną odlotu.
Zasady rekompensaty
Każdy pasażer powninien zostać poinformowany na piśmie przez przewoźnika odnośnie przysłygujących mu praw określających możliwości uzyskania pomocy na lotnisku. Każdorazowo gdy lot zostanie odwołany, opóźniony, bądź pasażer otrzyma odmowę przyjęcia na pokład, należy upomnieć się o bezpłatne:

• posiłki oraz napoje – w ilościach adekwatnych do czasu oczekiwania,
• zakwaterowanie w hotelu – w zależności od konieczności i długości pobytu,
• transport z lotniska do miejsca zakwaterowania i z powrotem,
• dwie rozmowy telefoniczne, dwa dalekopisy, dwie przesyłki faksowe lub e-mailowe.

Ponadto w przypadku odwołania lotu, bądź otrzymania odmowy przyjęcia na pokład pasażerownie mają prawo do wyboru pomiędzy:

• zwrotem pełnego kosztu biletu za część lub części nieodbytej podróży,
• lotem powrotnym do pierwszego miejsca odlotu, w najwcześniejszym możliwym terminie,
• zmianą planu podróży do ich miejsca docelowego, w najwcześniejszym możliwym terminie,
• zmianą planu podróży do ich miejsca docelowego, w późniejszym terminie dogodnym dla pasażera, w zależności od dostępności miejsc.
Opóźnienie lotu
W zależności od długości lotu wysokość odszkodowania przedstawia się następująco:


do 1500km
1500 - 3500km
powyżej 3500km

By możliwe było uzyskanie odszkodowania za opóźniony lot, pasażer musi dotrzeć do miejsca docelowego co najmniej 3 godziny po pierwotnie przewidzianej przez przewoźnika godzinie przylotu.
Odwołanie lotu lub odmowa wejścia na pokład
W zależności od długości lotu wysokość odszkodowania przedstawia się następująco:


do 1500km
1500 - 3500km
powyżej 3500km

Koniecznie trzeba pamiętać, iż powyższe odszkodowanie nie przysługuje pasażerowi, jeśli został on poinformowany o odwołaniu lotu co najmniej 2 tygodnie przed planowanym czasem odlotu.
Jeżeli przewoźnik sprzeda więcej biletów, niż jest miejsc w samolocie, tzw. overbooking, zobowiązany jest do wezwania ochotników, którzy dobrowolnie zrezygnują ze swojej rezerwacji. Pasażerom, którzy się na to zdecydowali, przysługuje prawo do żądania zwrotu kosztów biletu, bądź zmiany planu podróży. Jeżeli liczba ochotników, nie pozwala na przyjęcie na pokład pozostałych pasażerów z rezerwacjami, wówczas przewoźnik wypłaca odszkodowanie oraz udziela w/w pomocy.
W sytuacji gdy przewoźnik zaoferował pasażerowi alternatywny lot, wysokość odszkodowania może zostać pomniejszona o połowę. Jednakże ważną rolę spełnia w tym wypadku godzina przylotu do miejsca przeznaczenia. Czas przylotu nie może przekroczyć planowanego czasu przylotu pierwotnie zarezerwowanego lotu o:


2 godziny
3 godziny
4 godziny
Umieszczenie w klasie niższej
Jeżeli przewoźnik umieści pasażera w klasie niższej niż ta, na którą został wykupiony bilet, to w terminie 7 dni zwraca następującą wysokość ceny biletu:

do 1500km
1500 - 3500km
powyżej 3500km
Lot z przesiadką
Trybunał Sprawiedliwości orzekł, iż odszkodowanie przysługuje pasażerowi lotu łączonego, który przybył do miejsca docelowego z opóźnieniem wynoszącym co najmniej trzy godziny w stosunku do planowanej godziny przylotu. Odszkodowanie nie jest uzależnione od istnienia opóźnienia przy wylocie.
A zatem decydujące znaczenie ma opóźnienie w dotarciu do ostatecznego celu podróży, a nie opóźnienie
w wylocie z portu początkowego do portu przesiadkowego. Należy również pamiętać, iż koniecznym jest by lot odbywał się w ramach jednej rezerwacji.
Przedawnienie
W dniu 22 listopada 2012 roku w wyroku C­139/11 Trybunał Sprawiedliwości orzekł, że termin na wytoczenie powództwa o odszkodowanie jest ustalany zgodnie z przepisami każdego państwa członkowskiego
w dziedzinie przedawnienia roszczeń.